هو « وقف نمود اين كتاب را كلب آستانهء على بن ابى طالب عليه السّلام عباس صفوى بر آستانهء متبركهء شاه صفى عليه الرحمة ، كه هر كه خواهد بخواند ، مشروط آنكه از اين آستانه بيرون نبرند و هر كه بيرون برد شريك خون امام حسين عليه السّلام بوده باشد ( 1017 ) » . كتابخانهء آستان شيخ صفى الدين اردبيلى تا اوايل سلطنت فتحعلى شاه قاجار پايدار بود ، اما در اين دوره به دنبال تهاجم دوم روسها به ايران ( 1241 - 1243 ه . ق . ) ، و تصرف شهر اردبيل در 26 جمادى الاخر 1243 ه . ق . به تصرف فرماندهء سپاه روسيه « سوشتلين » « 1 » درآمد ، و على رغم مقاومت علما و بزرگان شهر ، ژنرال روسى كتابخانهء بقعه را به منظور نسخه‌بردارى به تفليس منتقل ساخت ، و پس از مدتى كتابهاى مزبور از كتابخانهء سن‌پطرزبورگ و موزهء ارميتاژ سر درآورد ، و در حال حاضر كتابهاى ياد شده در كتابخانهء سن‌پطرزبورگ موجود است . « 2 » اين مجموعه بيش از پانصد نسخهء خطى نفيس با موضوعهاى متنوع تاريخى ، ادبى ، مذهبى و . . . بوده و در زمرهء اين آثار نفيس ، كتاب جواهر الاخبار تأليف بوداق منشى قزوينى نيز قرار داشته است . « 3 » در تصحيح فصلهاى مذكور از اين نسخه ، به منظور رفع نواقص و تكميل مطالب ، از آثار مورخان معاصر بوداق منشى استفاده شد كه در اينجا مىتوان از كتابهاى تاريخ جهان آرا قاضى احمد غفارى ؛ احسن التواريخ حسن روملو ؛ تكملة الاخبار عبدى بيك شيرازى ؛ لب التواريخ يحيى بن عبد اللطيف قزوينى ؛ تذكرهء شاه طهماسب صفوى ؛ حبيب السير خواند مير و ذيل حبيب السير امير محمود خواند مير نام برد . همچنين آثار متقدمى چون روضة الصفاى مير خواند و مطلع السعدين و مجمع البحرين عبد الرزاق سمرقندى و

--> ( 1 ) . Souchtelen ( 2 ) . ر . ك : نفيسى ، سعيد . تاريخ اجتماعى و سياسى ايران در دورهء معاصر . تهران ، 1361 ش ، صص 167 - 168 . ( 3 ) . اين مجموعهء آثار توسط محقق ترك « سزگين » فهرست گرديده است . همچنين به منظور معرفى و شناساندن آثار تاراج رفتهء اين سرزمين ، مقالهء سودمندى توسط آقاى جمشيد كيان‌فر تحت عنوان « امانت يا تاراج ! » به چاپ رسيده است . ر . ك : نشر دانش ، سال 13 ، ش 6 ، 1372 ، صص 24 - 28 .